اینترنت پرو؛ یک اشتباه طبقاتی بزرگ!
شورای عالی امنیت ملی با اجرایی کردن طرح «اینترنت پرو» برای فعالان اقتصادی و گروههای مختلف شغلی موافقت کرد.
این طرح که با هدف حمایت از کسبوکارها، واحدهای تولیدی و تجار به تصویب رسیده است، اپراتورهای تلفن همراه را موظف به ارائه اینترنت ویژه به این گروه میکند.
با توجه به محدودیتهای اخیر در دسترسی به اینترنت بینالمللی، فعالان اقتصادی و تولیدکنندگان نگرانیهای زیادی داشتند. در همین راستا، مقامات ارشد امنیتی و اقتصادی کشور با درک این دغدغهها، طرحی را برای جداسازی دسترسیها و تضمین اینترنت پایدار برای بخشهای اقتصادی کشور تدوین کردهاند. هدف از این اقدام، جلوگیری از اختلال در فرآیندهای تولید و صادرات در شرایط کنونی است. البته در زمانی که جنگ و درگیری وجود ندارد، همه مردم جامعه باید بتوانند از اینترنت آزاد بینالمللی بهره ببرند.
معایب اینترنت پرو؛ طرحی خام و احتمالا مشکلساز
- ایجاد تبعیض و نابرابری: این طرح میتواند منجر به ایجاد شکاف دیجیتالی و نابرابری بین کسانی شود که به اینترنت پرو دسترسی دارند (کسبوکارها، تولیدکنندگان و تجار) و کسانی که دسترسی عادی دارند. این موضوع میتواند فرصتهای شغلی، آموزشی و اطلاعاتی را برای افراد عادی محدود کند.
- تمرکزگرایی و افزایش قدرت گروههای خاص: ارائه اینترنت ویژه به گروههای خاص ممکن است باعث افزایش تمرکز قدرت و ثروت در دست این گروهها شود و رقابت عادلانه را دشوار کند.
- کاهش دسترسی عموم به اطلاعات: اگر اینترنت پرو به معنای محدود کردن دسترسی عموم به برخی منابع یا اولویتدهی به ترافیک تجاری باشد، ممکن است دسترسی شهروندان عادی به اطلاعات و خدمات آنلاین با اختلال مواجه شود.
- پیامدهای روانی و اجتماعی: احساس نابرابری و تبعیض میتواند منجر به نارضایتی اجتماعی، کاهش اعتماد عمومی به نهادها و افزایش تنشهای اجتماعی شود.
- احتمال سوءاستفاده: وجود اینترنت ویژه ممکن است بستری برای سوءاستفاده و ایجاد رانت فراهم کند، جایی که افراد یا شرکتهای خاص از این مزیت برای مقاصد غیرقانونی یا غیراخلاقی بهره ببرند.
- کاهش شفافیت: اگر اینترنت پرو به صورت شفاف و با نظارت کافی اجرا نشود، ممکن است شفافیت در تصمیمگیریها و عملکرد نهادهای مرتبط کاهش یابد.
اینترنت محدود داخلی چه مشکلاتی ایجاد میکند؟
برخی افراد برای آموزشهای مدرن در هر حوزهای از صنعت تا دیجیتال و… نیاز دارند به اینترنت بینالمللی دسترسی داشته باشند. حتی افرادی که قصد تحصیل و کار در کشورهای دیگر را دارند برای امور پذیرش و کاریابی نیاز به اینترنت بینالملل دارند. حتی برخی از رسانههای شخصی و خصوصی برای پوشش اخبار جدید در دنیا دچار مشکل خواهند شد.
اینترنت آزاد همانند آب و برق و گاز یک نیاز و حق طبیعی همه ایرانیها هست. نباید فراموش کرد که در گذشته جمعآوری ماهوارهها، نوارکاست و… نیز با شکست روبرو شد و همین باعث شد مردم بیشتر به این ابزارها تمایل نشان دهند
اگرچه حمله دشمن آمریکایی و اسرائیلی به کشور باعث ایجاد مشکلات امنیتی شد اما قطعی اینترنت زمانی توجیه دارد که برای همه یکسان باشد. اگر دسترسی به شبکههای آزاد جهانی فعال بود ما و بسیاری دیگر از افراد جامعه میتوانستیم جنایات رژیمهای متخاصم به ایران مانند حمله به مدرسه میناب و بیمارستانها را فریاد بزنیم و جهان متوجه شود که به بهانه صلح چه مشکلاتی برای کشور ما ایجاد کردند.
اصل بیستم قانون اساسی: این اصل بیان میدارد: «همه افراد اعم از زن و مرد یکسان در حمایت قانون قرار دارند و از همه حقوق انسانی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی با رعایت موازین اسلام برخوردارند.» اگر دسترسی به اینترنت به عنوان یکی از حقوق اساسی در نظر گرفته شود، ایجاد تمایز شدید و طبقاتی در آن میتواند با این اصل مغایرت داشته باشد.
علاوه بر این در حالی که کاربران از کندی و اختلالهای اینترنت گلایه دارند، بازار فیلترشکن به رشد بیسابقهای رسیده است. برآوردها نشان میدهد گردش مالی این حوزه در ایران به ۳۰ همت میرسد. استفاده از فیلتر شکنها و سایر ابزارهای اینترنتی که کنترل کمتری در دست دولت دارند باعث میشود امنیت کشور مخصوصا بخش سایبری آسیبپذیرتر شود و چاره حل این مشکل محدودیت بیشتر نیست!
جایگاه اینستاگرام در زندگی دیجیتال و اقتصاد ایران
طبق دادههای نظرسنجی ایسپا، بیش از ۸۲ درصد کاربران ایرانی معتقدند که برای کاهش نیاز به فیلترشکن، باید اینستاگرام رفع فیلتر شود. نتایج همین نظرسنجی حاکی از آن است که ۵۶ درصد از پاسخدهندگان، اینستاگرام را نخستین پلتفرمی میدانند که روزانه پس از بیدار شدن چک میکنند.
بر اساس دادههای منتشرشده از پلتفرم پادرو (یکی از شرکتهای زیرساختی اصلی در خدمات تجارت در اینستاگرام)، در سال ۲۰۲۴ میلادی بیش از ۷۰۰ هزار فروشگاه فعال در بستر اینستاگرام شناسایی شده است. برآورد حجم گردش مالی این بخش نیز بین ۷۰ تا ۸۰ هزار میلیارد تومان اعلام شده است که نشاندهنده تأثیر مستقیم فیلترینگ بر معیشت صدها هزار کسبوکار خرد، خانگی و نوپا است.
به گفته انجمن، اینستاگرام همچنان فراگیرترین شبکه اجتماعی کشور محسوب میشود. در آخرین موج نظرسنجی ایسپا، ۵۰ تا ۵۶ درصد از افراد بالای ۱۸ سال گفتهاند از این شبکه استفاده میکنند و تحلیل دادههای عمومی کاربران نیز برآوردی میان ۴۵ تا ۴۷ میلیون کاربر ایرانی فعال را تأیید میکند.
مقامات لطفا نظرات مردم را بخوانند
گوشهای از نظرات مردم در سایتهایی نظیر فارس، زومیت، دیجیاتو و گجت نیوز نشان میدهند که مردم از اینترنت بینالمللی و محدودیتها خسته و عصبانی هستند. حکایت فرصتهای از دست رفته، داستانی تکراری است. این تنها محدود به موقعیتهای شغلی یا تحصیلی در خارج از کشور یا چشماندازهای آتی نیست؛ بسیاری از افراد، موقعیتهایی را که پیش از اختلال سراسری اینترنت در حدود ظهر نهم اسفندماه از دست دادند، از یاد نبردهاند. این شامل کسبوکارهایی که در فضای مجازی بنا نهاده بودند و همچنین مشاغلشان در شرکتها و سازمانها میشود.
موج تعدیل نیرو، بسیاری را در خود غرق کرده و دیگران نیز در آستانه این بحران قرار دارند. نمونهای از این وضعیت را میتوان در گفته همسری مشاهده کرد که میگوید: «همسرم در یک شرکت خصوصی مشغول به کار است و از ابتدای سال جاری، تهدید تعدیل نیرو بر سر کارش سایه افکنده و اعلام کردهاند که فعلاً قادر به پرداخت حقوق نیستند.» روایت دیگری حاکی از این است: «سالها به عنوان نظافتچی فعالیت کردم، در حالی که رشته تحصیلیام کامپیوتر است. همواره آرزو داشتم در یک شرکت برنامهنویسی مشغول به کار شوم، فرصتی که در شهر ما بسیار کمیاب بود. حال که به این هدف نزدیک شدهام، نزدیک است که با تعدیل نیرو مواجه شوم.»
مشکلات معیشتی بسیاری از شاغلان، حتی پیش از این، از زمان جنگ پیشین آغاز شده بود: «به دلیل جنگ ۱۲ روزه و قطع اینترنت، شغل خود را از دست دادم. درآمدم به کلی از بین رفت. بیمه بیکاری من فعال نشد. بدهیها و وامهایم مشمول جریمه شدند. مجبور به قرض گرفتن پول شدم. هزینهها و جریمهها یکی پس از دیگری اضافه میشدند. خانهام را به قیمت ناچیزی از دست دادم. کودکم از گرسنگی شیر خشک و غذا گریه میکرد؛ این صحنه از ذهنم پاک نمیشود. دچار ناراحتی شدید روانی شدم. حتی توانایی پرداخت هزینه ویزیت پزشک را ندارم، چه برسد به دارو. فشار روانی منجر به درگیری با همسرم شد و فرزندم دچار استرس و آسیب روحی گردید.
امیدواریم این جنگ ظالمانه که از سوی دشمنان این آب و خاک بر ما تحمیل شده، زودتر پایان یابد و مسئولین هرچی سریعتر اینترنت را به حالت عادی بازگردانند و در تصمیمات خود بازنگری کنند. در پایان یاد کودکان و معلمان کشته شده در این جنگ سخت را زنده نگه میداریم و امیدواریم دیگر هیچ انسانی و هیج ایرانیای در هیچ جای دنیا کشته نشود.
به امید روزهای خوب
