زندگینامه آدولف هیتلر اگر چه با جرم و جنایت پیوند خورده اما درسهایی هم برای همه دنیا دارد. آدولف هیتلر یکی از بحثبرانگیزترین و تاریکترین چهرههای تاریخ معاصر است. مردی که از کودکی در شهری کوچک در اتریش آغاز کرد، ولی در میانهٔ عمرش به رهبری یکی از قدرتمندترین و مخوفترین رژیمهای سیاسی جهان رسید. او کسی بود که توانست با ترکیبی از کاریزما، خشم، عقدهها، ایدئولوژیهای افراطی و بهرهگیری از بحرانهای اقتصادی، ملت آلمان را مسیری بهظاهر نجاتبخش اما در واقع ویرانگر هدایت کند.
زندگی هیتلر پر از تناقضها، خلأهای تاریخی، اسرار، روابط مبهم و تصمیماتی است که سرنوشت جهان را تغییر داد.
در این زندگینامه، زندگی او را از کودکی تا خودکشیاش ـ و همچنین مناطق تاریک و ناشناخته شخصیتش ـ با جزئیات تشریح میکنیم.
کودکی هیتلر چگونه بود؟ (۱۸۸۹ تا ۱۹۰۳)
تولد در مرز
آدولف هیتلر در ۲۰ آوریل ۱۸۸۹، در شهر کوچک براونائو آماین در اتریش متولد شد. شهری مرزی که همیشه در کشاکش میان فرهنگ آلمانی و اتریشی بود و همین دوگانگی بعدها در شخصیت او نقش ایفا کرد.
پدر سختگیر، مادر مهربان
پدرش، آلوئیس، مردی خشن، خشک و مهاجرپیشه بود. هیتلر از او میترسید و همواره از کتکها و تحقیرهایش یاد میکرد.
مادرش، کلارا، نقطه مقابل پدر بود؛ مهربان، آرام و بهگفته خود هیتلر «تنها انسانی که واقعاً دوستش داشتم».
تحصیل
در مدرسه دانشآموز چندان خوبی نبود. از قوانین بیزار و عاشق نقاشی، معماری و موسیقی بود. رؤیای اولیهاش نقاش شدن بود، اما پدرش میخواست او کارمند دولت شود؛ تعارضی که همیشه میانشان باقی ماند.
بخش تاریک کودکی
- هیتلر از سنین پایین نشانههایی از جزماندیشی و عصبانیت شدید نشان میداد.
- برخی پژوهشگران معتقدند او احتمالاً اختلال شخصیت مرزی یا اختلال دوقطبی خفیف داشته، اما اسناد قطعی وجود ندارد.
- رابطهٔ پیچیده با پدرش بعدها در ایجاد خشم علیه «اقتدار» و در عین حال میل به «قدرت مطلق» نقش ایفا کرد.
مرگ والدین و سالهای آوارگی در وین (۱۹۰۳–۱۹۱۳)
مرگ پدر
در ۱۹۰۳ پدرش بر اثر سکته قلبی درگذشت؛ هیتلر نه غمگین شد و نه شوکه، بلکه احساس رهایی کرد.
مرگ مادر
اما مرگ مادرش در ۱۹۰۷ ضربهای روحی و ماندگار بود. او بعدها بارها گفته بود:
«مرگ مادرم مرا شکست.»
تلاش ناکام برای ورود به دانشکده هنر
در سال ۱۹۰۷ و ۱۹۰۸، دوبار برای ورود به آکادمی هنرهای زیبای وین امتحان داد ولی رد شد. بزرگترین ضربهٔ غرور جوانیاش در همین دوره رقم خورد.
زندگی در فقر
هیتلر مدتی طولانی بیخانه، بیپول و فاقد شغل ثابت بود. شبها در پناهگاه میخوابید و روزها کارتپستال نقاشی میکرد.
شکلگیری ایدئولوژی
در همین سالها با کتابها و محافل یهودستیز، ناسیونالیست افراطی و ضددموکرات آشنا شد. بسیاری از باورهای نژادیاش ریشه در همین دوره دارد.
بخشهای مبهم این دوره
- هیتلر دوستان بسیار کمی داشت و زندگیاش در وین پر از خلأهای زمانی است.
- بعضی اسناد ادعا میکنند که ممکن است مدتی در خانههای تیمی کار کرده باشد، اما هیچ مدرک قطعی وجود ندارد.
- مشخص نیست دقیقاً چه اتفاقی باعث شد یهودستیزی او اینگونه شدید شود.
جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸)
داوطلبی برای جنگ
با شروع جنگ، هیتلر با شور و شعف به ارتش آلمان پیوست. این یکی از معدود دورانهایی بود که از زندگیاش رضایت داشت.
عملکرد در جبهه
به عنوان سرباز پیامرسان در خط مقدم خدمت کرد. چند بار زخمی شد و مدال شجاعت گرفت، اما هیچگاه به درجات بالای نظامی نرسید که بعدها باعث حسرت و عقده شد.
تجربه گاز خردل
در ۱۹۱۸ بر اثر حمله شیمیایی برای مدتی کور شد. برخی پژوهشگران این حادثه را نقطه آغاز مشکلات روانتنی و پارانویا در او میدانند.
شکست آلمان
وقتی شکست آلمان اعلام شد، هیتلر در بیمارستان بود و بهگفته خودش «جهان زیر پایش فرو ریخت».
این لحظه سرآغاز نفرتش از دولت وایمار، کمونیستها و یهودیان شد.
ورود به سیاست و شکلگیری حزب نازی (۱۹۱۹–۱۹۳۳)
آغاز کار سیاسی
بعد از جنگ، مأمور شد فعالیت گروههای سیاسی کوچک را زیر نظر بگیرد. در یکی از همین مأموریتها به «حزب کارگران آلمان» برخورد.
او بهجای گزارش دادن، به حزب پیوست و خیلی زود رهبرش شد.
کاریزمای سخنوری
هیتلر سخنران فوقالعادهای بود. نطقهای او ترکیبی از:
- نمایشگری
- تهدید
- خشم
- وعدههای بزرگ
- بازی با احساسات جمعیت
بود؛ ویژگیای که قدرتش را چندبرابر میکرد.
کودتای نافرجام مونیخ
در ۱۹۲۳ تلاش کرد دولت ایالتی بایرن را سرنگون کند، اما شکست خورد و زندانی شد.
زندان و کتاب «نبرد من»
در زندان کتاب Mein Kampf را نوشت؛ ترکیبی از خاطرات، ایدئولوژی نژادی، نقشه آینده آلمان و توهمات سیاسی.
بازسازی حزب
با خروج از زندان حزب را بازسازی کرد، سازمان جوانان نازی، سازمان زنان نازی و تشکیلات شبهنظامی ایجاد کرد.
رسیدن به قدرت (۱۹۳۳)
بحران اقتصادی، تورم افسارگسیخته و نارضایتی عمومی باعث شد حزب نازی به یکی از انتخابهای اصلی مردم تبدیل شود.
در ژانویه ۱۹۳۳، هیتلر بهطور قانونی و با رأی مجلس به مقام صدر اعظم آلمان رسید.
در مدت کمتر از یک سال:
- احزاب را منحل کرد
- آزادیها را از بین برد
- مطبوعات را تحت کنترل گرفت
- ارتش را با خود همپیمان کرد
و یک دیکتاتوری کامل بنا کرد.
آلمان نازی و جنگ جهانی دوم (۱۹۳۳–۱۹۴۵)
سیاستهای اولیه
هیتلر بلافاصله برنامهای بزرگ برای:
- توسعه ارتش
- بازسازی اقتصاد
- تبلیغات گسترده
- حذف مخالفان
آغاز کرد.
هولوکاست
یکی از تاریکترین فصلهای تاریخ بشریت در این سالها رخ داد.
حکومت او میلیونها یهودی، کولی، معلول، کمونیست و دگراندیش را قتلعام کرد.
آغاز جنگ جهانی دوم
در ۱۹۳۹ به لهستان حمله کرد و جنگ جهانی دوم آغاز شد.
تا ۱۹۴1 تقریباً تمام اروپا را فتح کرد؛ اما حمله به شوروی سرآغاز سقوطش شد.
بخشهای تاریک و مبهم دوران رهبری
- نقش دقیق شخص هیتلر در طراحی هولوکاست همچنان محل بحث است؛ بسیاری از تصمیمات شفاهی صادر میشد.
- جلسات خصوصی با هیملر و گوبلز اسناد بسیار کمی دارند.
- بیماریهای او محرمانه بود: لرزش دستها، پارکینسون، اعتیاد به متآمفتامین، حملات عصبی.
- روابط شخصیاش (با اوا براون، گلی رائوبال و دیگران) نیمهپنهان اداره میشد.
سقوط هیتلر (۱۹۴۴–۱۹۴۵)
پس از شکستهای پیاپی، محبوبیت هیتلر سقوط کرد.
در ژوئیه ۱۹۴۴ سوءقصد بزرگی علیه او انجام شد ولی جان سالم به در برد.
در آوریل ۱۹۴۵ ارتش شوروی تا درون برلین پیشروی کرد. هیتلر به پناهگاه زیرزمینیاش رفت و آخرین روزهایش را در ترس، وسواس و بیماری گذراند.
در ۲۹ آوریل با اوا براون ازدواج کرد.
در ۳۰ آوریل ۱۹۴۵ هر دو خودکشی کردند.
مرگ و رازهای باقیمانده
مرگ هیتلر موضوعی بحثبرانگیز باقیمانده است.
اسناد شوروی ادعا میکند اجساد سوزانده و دفن شدند، اما:
- بقایای جمجمهای که روسیه نگه داشت بعدها مشخص شد متعلق به یک زن است.
- برخی اسناد اطلاعاتی دههٔ ۵۰ ادعای فرارش به آرژانتین را مطرح کردند (احتمالاً نادرست).
- هیچ مدرک ۱۰۰٪ قطعی از بقایای جسد او موجود نیست.
با این حال، هیچ سند معتبر علمی فرار او را ثابت نکرده است. بنابراین هنوز دقیق مشخص نیست هیتلر و وارثان احتمالی او چه سرنوشتی داشتند.
جمعبندی شخصیت
شخصیت هیتلر ترکیبی بود از:
- عقدههای عمیق دوران کودکی
- ناتوانی در شکستپذیری
- خودشیفتگی شدید
- پارانویا و توهم
- مهارت بالای تبلیغ، نمایش و سخنرانی
- ایمان خطرناک به «تقدیر تاریخی»
او نمونهای افراطی از این است که چگونه یک فرد با باورهای افراطی و روانشناسی آسیبدیده، در شرایط بحرانی اجتماعی میتواند یک ملت را در مسیر ویرانگری هدایت کند.
